Didem Doğan

MUSA, Amazonlar Müzesi’nde yerli kültürlerin peşinde

Manaus’un eski şehrinin merkezi Largo de São Sebastião’da, Opera Evi’nin bulunduğu siyah-beyaz taşlı meydanın bir köşesinde ufak bir müze var: MUSA, Amazon Müzesi. Amazon yerlilerinin el işi işlerinin satıldığı, resimlerinin sergilendiği, çeşitli seminerlerin gerçekleştirildiği bir alan. Benim bulunduğum günlerde Feliciano Lana’nın Amazon hikayelerini resmettiği tabloları sergileniyor; ‘Poposu olmayan şeytan, Sarapó isimli balığın doğuşu’ serginin ismi. Amazon bölgesindeki yerlilerin mitleri ve hikayeleri antropologlarca uzun bir süredir araştırılmakta. Bu yerlilerin mitleri çoğunlukla Amazonlar’da yaşayan hayvanlara dayanıyor. İnsanoğlunun kendini diğer canlılardan farklı bir varlık olarak algılamadığı bir dünya. Hazine değerinde bir kitap buluyorum bir kitapçıda. Buranın yerlileri dünyayı nasıl görüyorlar? Nasıl anlamlandırıyorlar? Yaratılış mitleri neler? Okumaya başlıyorum. Yarasa, şahin ve yılan. Evrimini tamamlayamamış yarasa aşağıda, mağarada, karanlıkta yaşar. Şahin yıkıcıdır, öldürür. Toprağa, dolayısıyla yaratılışa yakın yılanın ise genesis ve yokoluşla birebir bir bağlantısı var. Hem suda hem karada yaşar. Amazonlar’da nehrin üzerindeki yüzen adacıkların annesinin kobra yılanı olduğuna inanılır. Eski Mısır’da dahi karşılaşılan Ouroboros, kendi kuyruğunu ısıran bu daire şeklindeki sembol sonsuz döngüyü, yok oluş ve yeniden yaratılışı temsil eder. Evrenin tekrar yaratılmasını temsil eden kendini kusan yılan, ve sona ermesini temsil eden kendi kendini yiyen yılan. Sonsuz bir yeniden yaratılış… Bugünün dünyasında bu mitler ne kadar etkili. Amazonlar’da hala medeniyetten habersiz yaşıyor olabilecek toplulukların olup olmadığı hala merak konusu. Ama benim gibi sayılı günleri olan bir turistseniz dış dünyayla iletişim halinde olan kabilelerden bazılarının geçimini turizmden sağlayan işçiler olduğunu göreceksiniz. Nehir turlarında turistlerin tekneden inip bir çadırın altında seyrettikleri dans eden ve kültürlerini anlatan yerliler son derece kartpostal görüntüler sunuyorlar. Çıplak kadınlar, Portekizce konuşan bir kabile reisi, sunumun sonunda turistlerin de aralarına girip el ele yapılan dans, takılar, maskeler ve hediyelik eşyalardan oluşan satış alanı. Bunlar tabiki paketin bir parçası. Ama diğer yandan yerlilerin kültürlerini tanıtmaya ve korumaya yönelik bir çaba da söz konusu. Musa ve yine eski şehirdeki Amazon Film Merkezi buna hizmet eden yerler. 

This site uses cookies to understand visitor needs. You can see our terms of service police here. To allow us to improve our content please click ok. OK